นำเข้าสินค้า มอก. ภาคบังคับ: ขออนุญาต สมอ. ก่อนของถึงไทย

ผู้นำเข้าหลายรายรู้จักเรื่อง มอก. ตอนที่สายไปแล้ว ตู้สินค้าเครื่องใช้ไฟฟ้า เหล็ก หมวกกันน็อก หรือของเล่นผ่านขั้นตอนเอกสาร แต่ถูกกักไว้เพราะสินค้าอยู่ในมาตรฐานบังคับและผู้นำเข้าไม่มีใบอนุญาต คู่มือนี้อธิบายระบบจากมุมของผู้นำเข้า ตั้งแต่ มอก. ภาคบังคับคืออะไรและตรวจอย่างไรว่าสินค้าเราอยู่ในรายการ ใบอนุญาตนำเข้าทำงานอย่างไรและใครถือได้ การทดสอบและการตรวจโรงงานต้องวางไว้ตรงไหนในแผนจัดซื้อ แต่ละล็อตต้องทำอะไรบ้าง และโดยทั่วไปจะเกิดอะไรขึ้นที่ศุลกากรเมื่อสินค้า มอก. ภาคบังคับมาถึงโดยไม่มีใบอนุญาต เนื้อหาเขียนสำหรับ SME ไทยที่นำเข้าจากจีนและประเทศอื่น และสำหรับซัพพลายเออร์ต่างประเทศที่ขายเข้าไทย เราอธิบายโครงสร้างและแนวปฏิบัติ ไม่ระบุค่าธรรมเนียม ระยะเวลาพิจารณา หรือจำนวนค่าปรับ เพราะสิ่งเหล่านี้กำหนดโดยสำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม (สมอ.) และศาล และเปลี่ยนแปลงได้ ก่อนนำรายละเอียดใดไปใช้กับการนำเข้าจริง ควรยืนยันกฎปัจจุบันกับ สมอ. หรือกับชิปปิ้งที่ยื่นสินค้าประเภทนี้เป็นประจำ

มีคู่มืออีกสองเรื่องที่อ่านคู่กันได้ บทความภาพรวมใบอนุญาตนำเข้าในไทยอธิบายว่าแต่ละหน่วยงานแบ่งหน้าที่กันอย่างไร และบทความสินค้าควบคุมการนำเข้าครอบคลุมรายการสินค้าจำกัดในวงกว้าง ส่วนอุปกรณ์ไร้สายจะมีหน่วยงานกำกับอีกแห่งคือ กสทช. ซึ่งเราแยกอธิบายไว้ในคู่มือการขออนุญาต กสทช.

มอก. ภาคบังคับคืออะไร

มอก. ภาคบังคับ คือมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมที่กฎหมายประกาศให้บังคับใช้กับสินค้าที่ระบุ สินค้าทุกชิ้นที่ผลิตหรือนำเข้ามาในไทยจึงต้องเป็นไปตามมาตรฐานและแสดงเครื่องหมาย มอก.

ฐานทางกฎหมายคือพระราชบัญญัติมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม พ.ศ. 2511 ภายใต้กฎหมายนี้ สมอ. เป็นผู้จัดทำและประกาศมาตรฐาน และรัฐสามารถประกาศให้มาตรฐานใดเป็นมาตรฐานบังคับสำหรับสินค้านั้นได้ผ่านพระราชกฤษฎีกาหรือประกาศระดับกระทรวง มาตรฐานส่วนใหญ่ของไทยยังเป็นแบบทั่วไป ผู้ผลิตจะขอรับรองเพื่อแสดงคุณภาพก็ได้ แต่ไม่มีใครถูกกักที่ด่านเพราะไม่มี เมื่อมาตรฐานใดกลายเป็นมาตรฐานบังคับ สถานะจะพลิกทันที การผลิต นำเข้า หรือขายสินค้านั้นโดยไม่มีใบอนุญาตและไม่เป็นไปตามมาตรฐานถือเป็นความผิด และกรมศุลกากรทำงานร่วมกับ สมอ. เพื่อสกัดสินค้าที่ไม่ได้มาตรฐานตั้งแต่ขาเข้า

สินค้าที่อยู่ในรายการบังคับถูกเลือกด้วยเหตุผลด้านความปลอดภัย สุขภาพ สิ่งแวดล้อม และการคุ้มครองผู้บริโภคเป็นหลัก รายการจึงเน้นเครื่องใช้ไฟฟ้าและชิ้นส่วน สายไฟและเต้าเสียบ เหล็กและวัสดุก่อสร้างบางชนิด ถังก๊าซและอุปกรณ์ความดัน ชิ้นส่วนยานยนต์อย่างยางรถและกระจกนิรภัย หมวกกันน็อก และสินค้าเด็กอย่างของเล่น รายการเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ เมื่อมีการประกาศมาตรฐานใหม่ และมาตรฐานเดิมก็มีการปรับปรุง สินค้าที่ปีก่อนนำเข้าได้อิสระ ปีนี้อาจต้องมีใบอนุญาตแล้ว

ขอบข่ายสำคัญกว่าชื่อสินค้า มาตรฐานแต่ละฉบับกำหนดสินค้าที่ครอบคลุมตามชนิด พิกัดกำลังไฟ วัสดุ หรือการใช้งาน ปลั๊กแปลงอาจเข้าข่าย ขณะที่อุปกรณ์เดินทางที่หน้าตาคล้ายกันอาจไม่เข้า เหล็กเส้นเสริมคอนกรีตอาจถูกควบคุม แต่เหล็กรูปพรรณเพื่อการตกแต่งอาจไม่ใช่ การอ่านข้อขอบข่ายของมาตรฐาน แทนการเดาจากชื่อเรื่อง คือขั้นแรกที่แท้จริง

ตรวจอย่างไรว่าสินค้าอยู่ในรายการ มอก. ภาคบังคับ

เริ่มจากรายการมาตรฐานบังคับที่ สมอ. เผยแพร่ เทียบสินค้ากับข้อขอบข่ายของมาตรฐานที่เกี่ยวข้อง และขอความเห็นเป็นลายลักษณ์อักษรจาก สมอ. หรือห้องทดสอบที่ยอมรับ หากยังไม่ชัด

ในทางปฏิบัติ การตรวจมีสี่ขั้น ขั้นแรก บรรยายสินค้าแบบที่วิศวกรบรรยาย คืออะไร ทำจากวัสดุอะไร พิกัดไฟฟ้าเท่าไรถ้ามี และใครเป็นผู้ใช้ ขั้นที่สอง ค้นรายการมาตรฐานบังคับของ สมอ. (เผยแพร่บนเว็บไซต์เป็นภาษาไทย พร้อมเลขมาตรฐานและชื่อเรื่อง) หาทุกมาตรฐานที่อาจเกี่ยวข้อง สินค้าหนึ่งชิ้นอาจอยู่ภายใต้มาตรฐานมากกว่าหนึ่งฉบับ เครื่องใช้ไฟฟ้าอาจถูกควบคุมทั้งด้านความปลอดภัยและด้านพลังงานหรือความเข้ากันได้ทางแม่เหล็กไฟฟ้า ขั้นที่สาม เปิดอ่านขอบข่ายและข้อยกเว้นของแต่ละมาตรฐาน ขั้นที่สี่ บันทึกข้อสรุปและหลักฐานไว้

ถ้าขอบข่ายกำกวมจริงๆ อย่าตีความเข้าข้างตัวเอง ให้สอบถาม สมอ. หรือห้องทดสอบที่ สมอ. ยอมรับ ขอความเห็นเป็นลายลักษณ์อักษร แล้วเก็บไว้ในแฟ้มนำเข้า เอกสารความเห็นที่เป็นทางการมีประโยชน์ที่ด่านมากกว่าคำยืนยันของซัพพลายเออร์ว่าสินค้าไม่ต้องขอ มอก.

พิกัดศุลกากรใช้ตรวจทานได้ แต่ไม่ใช่คำตอบสุดท้าย การควบคุมของศุลกากรมักผูกกับรายการพิกัด และชิปปิ้งบอกได้ว่าพิกัดของเรามีธงควบคุมของ สมอ. ในระบบหรือไม่ แต่พิกัดกว้างกว่าขอบข่ายมาตรฐาน มีธงแปลว่าต้องดูให้ละเอียด ส่วนไม่มีธงก็ไม่ได้พิสูจน์ว่าสินค้าไม่ถูกควบคุม บทความพิกัด HS คืออะไรอธิบายว่าทำไมการจำแนกพิกัดกับขอบข่ายทางกฎหมายจึงไม่ตรงกันพอดี

สุดท้าย สมอ. ไม่ใช่ผู้คุมด่านเพียงรายเดียว ถ้าสินค้าสัมผัสอาหาร เป็นเครื่องสำอาง เครื่องมือแพทย์ เครื่องส่งวิทยุ หรือสารเคมี หน่วยงานอื่นอย่างสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) กสทช. หรือกรมโรงงานอุตสาหกรรม อาจเป็นผู้ควบคุมแทนหรือควบคุมร่วมกับ สมอ.

ใบอนุญาตนำเข้าสินค้า มอก. ทำงานอย่างไร และใครยื่นขอได้

สมอ. ออกใบอนุญาตให้ผู้นำเข้าในไทย สำหรับขอบข่ายสินค้าที่ระบุและโรงงานผลิตที่ระบุ และต้องมีใบอนุญาตก่อนนำสินค้าเข้ามา

ตรงนี้คือจุดที่ซัพพลายเออร์ต่างประเทศเข้าใจผิดมากที่สุด ใบอนุญาตไม่ได้ติดตัวสินค้าแบบลอยๆ และไม่ใช่เอกสารที่โรงงานจีนแนบมากับการส่งของได้เอง ใบอนุญาตระบุชื่อผู้นำเข้าในไทยเป็นผู้ถือใบอนุญาต ระบุมาตรฐาน บรรยายช่วงสินค้าที่ครอบคลุม และระบุโรงงานที่ผลิต ศุลกากรและ สมอ. ตรวจสินค้าขาเข้าเทียบกับองค์ประกอบทั้งหมดนี้

ใครถือใบอนุญาตได้ โดยทั่วไปผู้ยื่นคือนิติบุคคลหรือบุคคลในไทยที่จะเป็นผู้นำเข้าตามใบขน บริษัทต่างชาติที่ไม่มีนิติบุคคลในไทยจึงต้องมีผู้นำเข้า ตัวแทนจำหน่าย หรือคู่ค้าในประเทศถือใบอนุญาตให้ และข้อตกลงทางการค้าต้องคิดเรื่องนี้ไว้ด้วย ถ้าตัวแทนจำหน่ายเป็นผู้ถือใบอนุญาตแล้วเลิกกัน ใบอนุญาตไม่ได้ย้ายตามแบรนด์ไป ซัพพลายเออร์บางรายจึงให้ผู้นำเข้าในไทยมากกว่าหนึ่งรายขอใบอนุญาตในชื่อของตัวเอง ทั้งนี้ควรยืนยันกับ สมอ. ก่อนว่ารูปแบบที่คิดไว้ทำได้หรือไม่

การยื่นคำขอทำผ่านระบบออกใบอนุญาตอิเล็กทรอนิกส์ของ สมอ. ผู้นำเข้าต้องลงทะเบียนในระบบก่อน แฟ้มคำขอโดยทั่วไปประกอบด้วยเอกสารบริษัท รายละเอียดสินค้า แบบหรือสเปก รายงานผลทดสอบ และหลักฐานเกี่ยวกับระบบคุณภาพของโรงงาน สมอ. ยังมีใบอนุญาตเฉพาะครั้งสำหรับบางสถานการณ์ เช่น นำเข้าปริมาณน้อยเพื่อวัตถุประสงค์ที่กำหนด ไม่ใช่เพื่อจำหน่ายทั่วไป จะใช้ช่องทางนี้ได้หรือไม่ต้องถาม สมอ. อย่าคาดเดาเอง

ใบอนุญาตมีเงื่อนไขกำกับ ผู้ถือต้องรักษาให้สินค้าเป็นไปตามมาตรฐาน เก็บบันทึก ยอมรับการตรวจติดตามในตลาด และปฏิบัติตามกฎการแสดงเครื่องหมาย หากฝ่าฝืนอาจถูกพักใช้ใบอนุญาต ซึ่งกระทบทุกล็อตในอนาคต ไม่ใช่เฉพาะล็อตที่มีปัญหา

การทดสอบและการตรวจโรงงานอยู่ตรงไหนในแผนจัดซื้อ

การทดสอบที่ห้องทดสอบที่ สมอ. ยอมรับ และการตรวจโรงงานต่างประเทศ ปกติต้องทำก่อนได้ใบอนุญาต จึงต้องอยู่ตั้งแต่ต้นแผนจัดซื้อ ก่อนจ่ายมัดจำและจองการผลิต

สำหรับมาตรฐานบังคับส่วนใหญ่ สมอ. ต้องการหลักฐานว่าทั้งตัวสินค้าและกระบวนการผลิตอยู่ในการควบคุม ฝั่งสินค้าคือการทดสอบตัวอย่าง นำตัวอย่างจากโรงงานที่ระบุไปทดสอบตามมาตรฐานที่ห้องทดสอบที่ สมอ. ยอมรับ หลายมาตรฐานทดสอบในไทย บางมาตรฐานอาจรับผลจากห้องทดสอบต่างประเทศที่ได้รับการยอมรับ ฝั่งกระบวนการคือการตรวจโรงงานโดย สมอ. หรือหน่วยตรวจที่ สมอ. รับรอง เพื่อดูว่าโรงงานผลิตได้สม่ำเสมอแบบเดิม บางมาตรฐานอาจนำใบรับรองระบบบริหารงานที่ครอบคลุมกระบวนการนั้นมาพิจารณาประกอบ ข้อใดใช้กับกรณีไหน ส่งตัวอย่างไปที่ใด และต้องใช้กี่ชิ้น กำหนดเป็นรายมาตรฐาน จึงควรถามก่อนส่งอะไรไป

ผลในทางปฏิบัติคือเรื่องลำดับงาน ความผิดพลาดที่พบบ่อยคือต่อรองราคา จ่ายมัดจำ จองการผลิต แล้วเพิ่งเริ่มขอใบอนุญาตตอนของใกล้เสร็จ สินค้าจึงต้องรออยู่ที่จีน หรือแย่กว่านั้นคือมาถึงไทยก่อนใบอนุญาตออก ลำดับที่ปลอดภัยกว่าคือ เลือกโรงงาน ขอตัวอย่าง ยืนยันมาตรฐาน เริ่มยื่นคำขอและทดสอบ แล้วจึงจองการผลิตล็อตใหญ่เมื่อเส้นทางใบอนุญาตชัดเจน ความร่วมมือของโรงงานควรเป็นเกณฑ์หนึ่งในการเลือกซัพพลายเออร์ โรงงานที่ไม่ยอมให้ตรวจหรือไม่เปิดข้อมูลกระบวนการ ไม่สามารถส่งสินค้า มอก. ภาคบังคับเข้าไทยในนามของเราได้

หนึ่งใบอนุญาต หนึ่งโรงงาน ถ้าภายหลังย้ายการผลิตไปโรงงานที่ถูกกว่า โรงงานใหม่ก็คือกรณีขอใบอนุญาตใหม่ ผู้นำเข้าที่มีประสบการณ์จึงมักรักษาซัพพลายเออร์เดิมไว้สำหรับสินค้าที่มีใบอนุญาต และมองการเปลี่ยนโรงงานเป็นโครงการ ไม่ใช่แค่เปลี่ยนใบสั่งซื้อ

แต่ละล็อตของสินค้าที่มีใบอนุญาตต้องทำอะไรบ้าง

ทุกล็อตต้องตรงกับใบอนุญาต ต้องแจ้งการนำเข้าต่อ สมอ. ตามวิธีที่กำหนดในปัจจุบัน และต้องมีเครื่องหมาย มอก. กับฉลากอื่นที่กำหนดก่อนหรือขณะนำเข้า

การมีใบอนุญาตไม่ได้ทำให้ทุกล็อตต่อจากนี้ผ่านไปเอง ในช่วงหลังหน่วยงานรัฐเข้มงวดกับการควบคุมรายล็อตของสินค้า มอก. ภาคบังคับมากขึ้น และ สมอ. ได้ยกเลิกช่องทางยกเว้นบางอย่างที่ผู้นำเข้าเคยใช้ตอนสำแดงสินค้าควบคุม หลักที่ใช้อยู่ตอนนี้คือผู้นำเข้าต้องแจ้งการนำเข้าสินค้าควบคุมต่อ สมอ. ทุกครั้ง ไม่ว่าจะปริมาณเท่าไรหรือวัตถุประสงค์ใด และรายละเอียดต้องตรงกับใบอนุญาต ขั้นตอนส่วนนี้ยังมีการปรับอยู่ จึงควรมองข้อต่อไปนี้เป็นโครงสร้างที่ต้องยืนยัน ไม่ใช่รายการตายตัว

แต่ละล็อตให้ตรวจความตรงกันสี่จุด ผู้นำเข้าในใบขนสินค้าคือผู้ถือใบอนุญาต โรงงานที่ระบุในใบแจ้งหนี้และรายการบรรจุคือโรงงานที่ได้รับอนุญาต รุ่นสินค้าในล็อตอยู่ในช่วงสินค้าที่ได้รับอนุญาต และสินค้ามีเครื่องหมาย คือเครื่องหมาย มอก. พร้อมข้อกำหนดปัจจุบันอย่าง QR code หรือเลขอ้างอิงใบอนุญาต แสดงบนตัวสินค้า หรือบนบรรจุภัณฑ์ในกรณีที่มาตรฐานอนุญาต รวมถึงฉลากภาษาไทยตามที่มาตรฐานหรือกฎคุ้มครองผู้บริโภคกำหนด

จากนั้นเตรียมหลักฐานให้พร้อม เจ้าหน้าที่อาจขอรายงานผลทดสอบ ใบอนุญาต หรือบันทึกคุณภาพ และ สมอ. อาจเก็บตัวอย่างจากตลาดหรือจากล็อตไปตรวจ ล็อตที่นำเข้าแล้วยังถูกสุ่มทดสอบได้ ถ้าไม่ผ่าน ผลจะตกอยู่กับผู้ถือใบอนุญาต

การส่งแบบรวมหลายรายการต้องระวังเป็นพิเศษ ตู้รวมของจากตัวแทนจัดซื้ออาจมีสินค้าที่มีใบอนุญาตหนึ่งรายการปนกับสินค้าที่ไม่ควบคุมหลายรายการ สินค้าที่มีใบอนุญาตยังต้องตรงกันครบทุกจุด และใบขนต้องบรรยายแต่ละรายการให้ถูกต้อง ฟอร์เวิร์ดเดอร์อย่าง Thai Global Freight (TGF) ช่วยประสานการจอง เอกสาร และการส่งต่อให้ชิปปิ้งได้ แต่ใบอนุญาตยังเป็นของผู้นำเข้า

ถ้าสินค้า มอก. ภาคบังคับมาถึงโดยไม่มีใบอนุญาต ที่ศุลกากรจะเกิดอะไรขึ้น

สินค้าอาจถูกกัก และในกรณีร้ายแรงอาจถูกยึด ผลขึ้นกับข้อเท็จจริงและกรมศุลกากรกับ สมอ. เป็นผู้ตัดสิน จึงควรหยุดและขอคำแนะนำก่อนทำอะไรต่อ

เมื่อสินค้าควบคุมมาถึงโดยไม่มีใบอนุญาต หรือล็อตไม่ตรงกับใบอนุญาต อาจเกิดได้หลายอย่าง ใบขนอาจถูกหยุดในระบบอิเล็กทรอนิกส์ สินค้าอาจถูกส่งตรวจ และผู้นำเข้าอาจถูกเรียกชี้แจง กรมศุลกากรถือว่าการสำแดงสินค้าควบคุมเป็นเท็จหรือไม่ครบเป็นความผิดตามพระราชบัญญัติศุลกากร พ.ศ. 2560 แยกจากกฎหมายของ สมอ. เอง กรณีที่สื่อไทยรายงานในช่วงที่ผ่านมามีตัวอย่างอย่างหลอดไฟ LED ที่นำเข้าโดยไม่มีใบอนุญาต มอก.

ทางเลือกหลังจากนั้นแตกต่างกันไป ขึ้นกับแต่ละกรณี ทางที่อาจหารือกับเจ้าหน้าที่ได้ เช่น ส่งกลับประเทศต้นทาง ทำลายภายใต้การควบคุม หรือเก็บสินค้าไว้ในอารักขาศุลกากรระหว่างขอใบอนุญาตในกรณีที่กฎหมายและหน่วยงานเปิดให้ทำได้ ไม่ใช่ทุกทางจะใช้ได้กับทุกกรณี และไม่ควรคาดเดาไว้ล่วงหน้า โทษและค่าปรับกำหนดโดยกฎหมายและหน่วยงาน เราจะไม่ประเมินไว้ในที่นี้

ระหว่างนั้น เวลาคือเงิน ค่าฝากเก็บที่ท่าและค่าเสียเวลาตู้เดินต่อไปตลอดที่เรื่องยังไม่จบ ขั้นแรกจึงต้องคุยกับชิปปิ้ง และผ่านชิปปิ้งไปยัง สมอ. ก่อนจ่ายเงินใดที่ผูกมัดเราไว้กับทางเลือกใดทางหนึ่ง บทความเมื่อสินค้าถูกกักที่ศุลกากรอธิบายขั้นตอนทั่วไปของการกักสินค้าไว้

วิธีป้องกันที่ดีที่สุดอยู่ต้นน้ำ ถามเรื่องใบอนุญาตตั้งแต่ตอนขอใบเสนอราคา เขียนไว้ในสัญญาซื้อขาย และอย่าให้ซัพพลายเออร์ส่งสินค้าควบคุมก่อนที่เราจะได้เลขใบอนุญาตในมือ

สมอ. เกี่ยวข้องกับการควบคุมการนำเข้าอื่นของไทยอย่างไร

สมอ. ดูแลความเป็นไปตามมาตรฐานอุตสาหกรรม หน่วยงานอื่นดูแลความเสี่ยงด้านอื่น และสินค้าชิ้นเดียวอาจต้องได้รับอนุญาตจากมากกว่าหนึ่งหน่วยงาน

ระบบควบคุมการนำเข้าของไทยแบ่งตามความเสี่ยง ไม่ใช่ตามกลุ่มสินค้า สมอ. ดูแลมาตรฐานความปลอดภัยและสมรรถนะของสินค้าอุตสาหกรรม อย. ดูแลอาหาร วัสดุสัมผัสอาหารในบางกรณี ยา เครื่องสำอาง และเครื่องมือแพทย์ กสทช. ดูแลเครื่องวิทยุคมนาคมและอุปกรณ์โทรคมนาคม กรมโรงงานอุตสาหกรรมดูแลวัตถุอันตรายในส่วนที่รับผิดชอบ กรมการค้าต่างประเทศดูแลใบอนุญาตนำเข้าและมาตรการทางการค้าบางรายการ และกรมศุลกากรบังคับใช้ที่ด่าน โดยมักผูกการควบคุมไว้กับรายการพิกัดในระบบอิเล็กทรอนิกส์

การซ้อนทับเกิดขึ้นบ่อย ลำโพงบลูทูธอาจต้องได้รับอนุญาตจาก กสทช. สำหรับโมดูลวิทยุ และต้องเป็นไปตาม มอก. ถ้าอะแดปเตอร์หรือตัวสินค้าอยู่ในมาตรฐานไฟฟ้าภาคบังคับ ของเล่นใช้แบตเตอรี่อาจอยู่ใต้มาตรฐานของเล่น ขณะที่แบตเตอรี่ทำให้ต้องทำตามกฎขนส่งสินค้าอันตราย เครื่องใช้ในครัวอาจเจอ สมอ. ด้านความปลอดภัยทางไฟฟ้า และ อย. สำหรับชิ้นส่วนที่สัมผัสอาหาร หลักปฏิบัติคือแยกแต่ละหน้าที่ของสินค้าออกมา แล้วถามว่าหน่วยงานไหนควบคุม

ถ้าต้องการแผนผังหน่วยงานแบบเป็นระบบ ดูคู่มือใบอนุญาตนำเข้าในไทยและบทความสินค้าห้ามนำเข้า หากนำเข้าครั้งแรก เช็กลิสต์ผู้นำเข้ามือใหม่อธิบายว่าใบอนุญาตเหล่านี้เชื่อมกับการจดทะเบียนบริษัท การลงทะเบียนกับศุลกากร และใบขนสินค้าขาเข้าอย่างไร

เรื่องนี้สำคัญกับการขนส่งอย่างไร เพราะใบอนุญาตทุกใบต้องพร้อมก่อนสินค้าออกจากต้นทาง ฟอร์เวิร์ดเดอร์วางแผนรอบใบอนุญาตที่มีอยู่แล้วได้ แต่เคลียร์สินค้าด้วยใบอนุญาตที่ยังไม่มีไม่ได้

ซัพพลายเออร์จีนและต่างประเทศต้องเตรียมอะไร

ซัพพลายเออร์ต้องพร้อมให้ตรวจโรงงาน ส่งตัวอย่างและเอกสารทางเทคนิค ผลิตให้ตรงกับแบบที่ผ่านการทดสอบ และแสดงเครื่องหมายบนสินค้าตามที่ใบอนุญาตในไทยกำหนดทุกประการ

สำหรับโรงงานในจีน เวียดนาม หรือที่อื่น การขายสินค้า มอก. ภาคบังคับเข้าไทยคืองานที่ต้องร่วมมือกับผู้นำเข้าในไทย งานฝั่งซัพพลายเออร์โดยทั่วไปมีดังนี้ ส่งตัวอย่างจากสายการผลิตจริง ไม่ใช่ชิ้นที่ทำมือมาเป็นพิเศษ จัดเตรียมแฟ้มเทคนิคที่มีแบบ รายการวัสดุ และรายการชิ้นส่วนสำคัญ รองรับการตรวจโรงงานและตอบคำถามเรื่องการตรวจรับวัตถุดิบ การตรวจระหว่างผลิต และการทดสอบขั้นสุดท้าย รักษาแบบที่ได้รับอนุญาตไว้ให้คงที่ เพราะการเปลี่ยนชิ้นส่วนสำคัญอาจทำให้สินค้าหลุดจากแบบที่ทดสอบไว้ และแสดงเครื่องหมาย มอก. กับฉลากภาษาไทยในขั้นการผลิตที่ถูกต้อง โดยใช้อาร์ตเวิร์กที่ผู้นำเข้าอนุมัติ

ซัพพลายเออร์ต้องเข้าใจความหมายทางการค้าด้วย ผู้นำเข้าในไทยแบกความรับผิดชอบทางกฎหมาย จึงจะต้องการเงื่อนไขในสัญญาเรื่องความสม่ำเสมอของสินค้า การแจ้งล่วงหน้าเมื่อมีการเปลี่ยนแปลง และการให้ความร่วมมือกับการตรวจติดตามในตลาด ซัพพลายเออร์ที่ขายผ่านลูกค้าไทยหลายรายอาจต้องรับการตรวจหลายครั้ง หนึ่งครั้งต่อผู้ถือใบอนุญาตหนึ่งราย เว้นแต่กฎปัจจุบันของหน่วยงานจะกำหนดไว้เป็นอย่างอื่น

ฝั่งส่งออกจากจีน พิธีการศุลกากรจีนและเอกสารส่งออกของซัพพลายเออร์ไม่ได้เปลี่ยนเพราะ มอก. สิ่งที่เปลี่ยนคือเรื่องที่ต้องตกลงกันก่อนยืนยันคำสั่งซื้อ คู่มือนำเข้าสินค้าจากจีนมาไทยครอบคลุมเส้นทางทั้งหมด และคู่มือจัดซื้อจากตลาดอี้อูอธิบายว่าทำไมแหล่งค้าส่งออเดอร์เล็กจึงทำให้สินค้า มอก. ภาคบังคับยากเป็นพิเศษ เพราะผู้ขายมักไม่ใช่โรงงาน จึงไม่รู้ว่าโรงงานที่ใบอนุญาตต้องผูกด้วยคือที่ไหน

ถ้าซัพพลายเออร์บอกว่าสินค้าได้ มอก. แล้ว ให้ถามว่าใบอนุญาตเป็นชื่อใคร ถ้าเป็นใบอนุญาตของผู้นำเข้ารายอื่น ใบนั้นไม่ครอบคลุมการนำเข้าของเรา

แผนทีละขั้นสำหรับการนำเข้าสินค้า มอก. ครั้งแรกควรเป็นอย่างไร

วางแผนย้อนจากวันส่งของ ยืนยันขอบข่าย เลือกโรงงานที่ให้ความร่วมมือ ยื่นคำขอและทดสอบ รับใบอนุญาต แล้วจึงจองการผลิตและการขนส่ง พร้อมแจ้งการนำเข้าทุกล็อตเมื่อส่ง

ลำดับงานที่ใช้ได้จริงสำหรับการนำเข้าครั้งแรกมีดังนี้

• บรรยายสินค้าให้ชัด และไล่ทุกหน้าที่ วัสดุ และพิกัดไฟฟ้า
• ตรวจรายการ มอก. ภาคบังคับและอ่านข้อขอบข่าย ถ้าไม่แน่ใจให้ขอความเห็นเป็นลายลักษณ์อักษร
• ตรวจหน่วยงานอื่น (อย. กสทช. กรมโรงงานอุตสาหกรรม) ว่ามีการควบคุมซ้อนหรือไม่
• ตกลงว่าใครจะเป็นผู้ถือใบอนุญาต และลงทะเบียนนิติบุคคลไทยรายนั้นในระบบอิเล็กทรอนิกส์ของ สมอ.
• เลือกโรงงานโดยคำนึงถึงความร่วมมือเรื่องการตรวจ และตกลงเรื่องตัวอย่าง แฟ้มเทคนิค และเครื่องหมายเป็นลายลักษณ์อักษร
• ยื่นคำขอใบอนุญาต จัดการทดสอบที่ห้องทดสอบที่ยอมรับ และนัดตรวจโรงงาน
• ยืนยันการผลิตล็อตใหญ่และจองขนส่งหลังได้ใบอนุญาตแล้วเท่านั้น
• ก่อนส่งทุกล็อต ตรวจให้ผู้นำเข้า โรงงาน รุ่น และเครื่องหมายตรงกับใบอนุญาต และแจ้งการนำเข้าต่อ สมอ. ตามที่กำหนดในปัจจุบัน
• เก็บรายงานผลทดสอบ ใบอนุญาต และบันทึกรายล็อตไว้ด้วยกัน เผื่อมีการตรวจภายหลัง

เรือหรือเครื่องบินไม่ได้เปลี่ยนตรรกะของใบอนุญาต แต่เปลี่ยนขนาดความเสี่ยงเมื่อพลาด ตู้เต็มที่ถูกกักที่แหลมฉบังสะสมต้นทุนมากกว่าการส่งทางอากาศล็อตเล็ก และตู้ LCL ที่รวมของหลายเจ้าอาจล่าช้าทั้งตู้เพราะสินค้าควบคุมรายการเดียว เมื่อเวลาบีบ ผู้นำเข้าบางรายจะเคลียร์ล็อตเล็กแรกทางอากาศเพื่อพิสูจน์ขั้นตอน แล้วค่อยย้ายปริมาณหลักไปทางเรือ เช็กลิสต์ผู้นำเข้ามือใหม่และคู่มือเอกสารนำเข้าของไทยครอบคลุมเอกสารทั่วไปที่อยู่รอบแผนนี้

กฎมีการเปลี่ยนแปลง สมอ. ประกาศมาตรฐานบังคับใหม่และปรับขั้นตอนอยู่เรื่อยๆ จึงควรตรวจรายการและขั้นตอนแจ้งนำเข้าซ้ำ อย่างน้อยทุกครั้งที่เพิ่มสินค้า เปลี่ยนโรงงาน หรือเห็นประกาศในข่าวการค้า