ส่งสินค้าจากไทยไปฟิลิปปินส์: ทางเรือ ทางอากาศ และเอกสารที่ต้องเตรียม

ไทยและฟิลิปปินส์ล้วนเป็นตลาดการผลิตและผู้บริโภคที่มั่นคงภายในอาเซียน และสินค้าบนเส้นทางนี้มีตั้งแต่ชิ้นส่วนอุตสาหกรรมไปจนถึงสินค้าอุปโภคบริโภคสำเร็จรูป สำหรับผู้ส่งสินค้าที่กำลังวางแผนขนส่ง คำถามเชิงปฏิบัติจะเหลือชุดคำถามที่จัดการได้ คือทางเรือหรือทางอากาศ ประตูใดของฟิลิปปินส์เหมาะกับปลายทางจริง FCL หรือ LCL เอกสารใดที่เกี่ยวข้อง และความสัมพันธ์แบบอาเซียนระหว่างสองประเทศมีผลต่อเอกสารอย่างไร

เนื่องจากฟิลิปปินส์ประกอบด้วยเกาะมากกว่า 7,000 เกาะ มีรายละเอียดหนึ่งที่สำคัญกว่าเส้นทางอื่นหลายเส้นทาง คือท่าเรือหรือสนามบินที่สินค้าเข้าถึงมักไม่ใช่ปลายทางจริงของสินค้า เว้นแต่ผู้ซื้ออยู่ในหรือใกล้เขตมะนิลา การวางแผนสำหรับการขนส่งภายในประเทศส่วนเพิ่มนี้ตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยหลีกเลี่ยงปัญหาที่ไม่คาดคิดในภายหลัง

การขนส่งทางทะเลจากไทยไปฟิลิปปินส์: ท่าเรือและเส้นทาง

การขนส่งทางทะเลบนเส้นทางนี้โดยทั่วไปเริ่มต้นที่ท่าเรือแหลมฉบัง ซึ่งเป็นท่าเรือน้ำลึกหลักของไทยสำหรับตู้คอนเทนเนอร์ หรือที่ท่าเรือกรุงเทพสำหรับสินค้าที่อยู่ใกล้กรุงเทพฯ มากกว่า ฝั่งฟิลิปปินส์ สินค้าส่วนใหญ่ที่มีปลายทางในเขตมะนิลาและพื้นที่ลูซอนโดยรอบ เดินทางผ่าน Manila International Container Terminal หรือ Manila South Harbor ซึ่งเป็นสองสถานีจัดการตู้คอนเทนเนอร์หลักของประเทศ

สำหรับสินค้าที่มีปลายทางที่วิซายาสหรือฟิลิปปินส์ตอนกลาง ผู้ส่งสินค้าสามารถจัดเส้นทางเข้าสู่ท่าเรือเซบูโดยตรง ซึ่งอยู่ใกล้กับพื้นที่นั้นมากกว่าและหลีกเลี่ยงการขนถ่ายระหว่างเกาะจากมะนิลา สินค้าสามารถขนส่งแบบ FCL คือผนึกในตู้เฉพาะตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง หรือแบบ LCL คือใช้พื้นที่ตู้ร่วมกับสินค้าของผู้ส่งรายอื่นผ่านกระบวนการรวมและแยกสินค้าที่สถานีบรรจุตู้สินค้าทั้งสองฝั่ง ท่าเรือใดของฟิลิปปินส์จะใช้ขึ้นอยู่กับที่ตั้งจริงของผู้ซื้อ ไม่ใช่เพียงท่าเรือที่มีรอบเรือจากไทยบ่อยที่สุด

การขนส่งทางอากาศจากไทยไปฟิลิปปินส์: เหมาะกับกรณีใดบ้าง

การขนส่งทางอากาศบนเส้นทางนี้ผ่านสนามบินสุวรรณภูมิหรือดอนเมืองเข้าสู่สนามบินนินอย อากิโน ซึ่งบริการเขตมะนิลา หรือสนามบินมักตัน-เซบูสำหรับสินค้าที่มีปลายทางฟิลิปปินส์ตอนกลาง เช่นเดียวกับทางทะเล การเลือกสนามบินปลายทางที่ถูกต้องขึ้นอยู่กับที่ตั้งจริงของผู้รับปลายทาง ไม่ใช่ความถี่ของเที่ยวบินเพียงอย่างเดียว

ต้นทุนการขนส่งทางอากาศคิดตาม chargeable weight ซึ่งเป็นค่าที่มากกว่าระหว่างน้ำหนักจริงกับน้ำหนักตามปริมาตร และส่วนต่างต้นทุนเมื่อเทียบกับทางเรือต้องชั่งน้ำหนักกับความเร่งด่วนที่แท้จริง ในทางปฏิบัติ การขนส่งทางอากาศมักเหมาะกับชิ้นส่วนอะไหล่ที่เร่งด่วน สินค้าตัวอย่างที่ผู้ซื้อต้องการก่อนสั่งซื้อล็อตใหญ่ ชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์มูลค่าสูงหรือน้ำหนักเบา และสถานการณ์ที่สินค้าทางเรือล่าช้าและต้องการเติมสินค้าทางอากาศบางส่วนเพื่อไม่ให้สินค้าขาดสต๊อก

FCL หรือ LCL: แบบไหนเหมาะกับสินค้าที่ส่งบนเส้นทางนี้

ทั้ง FCL และ LCL รองรับได้ดีระหว่างไทยกับฟิลิปปินส์ เนื่องจากมีปริมาณตู้คอนเทนเนอร์ที่เดินทางสม่ำเสมอไปยังมะนิลา FCL เหมาะสมเมื่อปริมาณสินค้าเติมสัดส่วนที่มีนัยสำคัญของตู้ได้สม่ำเสมอ สินค้าเดินทางแบบผนึกตู้โดยไม่มีความเสี่ยงจากการรวมสินค้าของผู้ส่งรายอื่น และต้นทุนคงที่ต่อตู้แทนที่จะแปรผันตามปริมาณที่แน่นอน LCL เหมาะกับสินค้าปริมาณน้อย ทดลองส่ง หรือส่งไม่สม่ำเสมอ สินค้าใช้พื้นที่ตู้ร่วมกับสินค้าของผู้ส่งรายอื่น รวมที่ต้นทางและแยกที่ปลายทาง และคิดราคาบนพื้นฐาน revenue ton ที่เทียบปริมาตรสินค้า (CBM) กับน้ำหนัก

สำหรับผู้ส่งสินค้าที่เพิ่งเริ่มส่งออกไปฟิลิปปินส์ หรือกำลังทดสอบความต้องการด้วยล็อตเล็กก่อนตัดสินใจส่งเต็มตู้ LCL ช่วยลดต้นทุนตั้งต้นและความผูกพัน เมื่อปริมาณคำสั่งซื้อเติบโตขึ้นและมีรูปแบบรายเดือนที่สม่ำเสมอ การเปลี่ยนไปใช้ FCL มักกลายเป็นตัวเลือกที่คุ้มค่ากว่า โดยเฉพาะบนเส้นทางแหลมฉบัง-มะนิลาที่มีบริการรองรับดี

เอกสารที่ต้องเตรียม

ชุดเอกสารหลักของเส้นทางนี้เหมือนกับมาตรฐานทั่วไปของการขนส่งระหว่างประเทศ คือ Commercial Invoice ที่ระบุรายละเอียดสินค้า จำนวน และมูลค่าที่สำแดง Packing List ที่แจกแจงวิธีบรรจุสินค้าจริง และ Bill of Lading (สำหรับทางทะเล) หรือ Air Waybill (สำหรับทางอากาศ) ที่เป็นหลักฐานสัญญาการขนส่ง

เนื่องจากไทยและฟิลิปปินส์เป็นสมาชิกอาเซียนด้วยกัน สินค้าที่ส่งระหว่างสองประเทศอาจได้รับสิทธิพิเศษทางภาษีภายใต้ความตกลงการค้าสินค้าอาเซียน (ATIGA) โดยใช้ Form D เพื่อขอสิทธิ์ดังกล่าว ทั้งนี้สินค้าแต่ละรายการจะได้สิทธิ์หรือไม่ขึ้นอยู่กับกฎถิ่นกำเนิดสินค้าที่แตกต่างกันไปตามหมวดหมู่สินค้า จึงควรตรวจสอบกับฟอร์เวิร์ดเดอร์หรือตัวแทนออกของเป็นรายชิปเมนต์ แทนที่จะสันนิษฐานว่าได้สิทธิ์โดยอัตโนมัติ ฝั่งนำเข้าของฟิลิปปินส์ ตัวแทนออกของที่มีใบอนุญาตของผู้รับปลายทางจะเป็นผู้ยื่นใบขนสินค้าขาเข้าอย่างเป็นทางการต่อ Bureau of Customs ใบอนุญาตเพิ่มเติม เช่น สำหรับสินค้าอาหาร อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่มีมาตรฐานเฉพาะ หรือหมวดหมู่ที่มีการควบคุมอื่น ๆ อาจจำเป็นขึ้นอยู่กับประเภทสินค้า และควรตรวจสอบโดยตรงกับหน่วยงานที่เกี่ยวข้องของฟิลิปปินส์

ข้อพิจารณาด้านศุลกากรทั้งสองฝั่ง

พิธีการศุลกากรขาออกในไทยและพิธีการศุลกากรขาเข้าในฟิลิปปินส์เป็นกระบวนการแยกกันสองกระบวนการที่ดำเนินการโดยหน่วยงานศุลกากรคนละหน่วยงาน แต่ละฝ่ายมีข้อกำหนดด้านการสำแดง การจำแนกพิกัด และการประเมินมูลค่าของตัวเอง โดยทั่วไปตัวแทนออกของที่มีใบอนุญาตจะเป็นผู้ยื่นเรื่องอย่างเป็นทางการในแต่ละฝั่ง ส่วนฟอร์เวิร์ดเดอร์ทำหน้าที่ประสานเวลาและการสื่อสารระหว่างทั้งสองฝ่าย แต่ไม่ได้เป็นผู้ยื่นใบขนสินค้าเอง

ฝั่งขาออกของไทย ผู้ส่งสินค้า (หรือตัวแทนออกของ) สำแดงสินค้า พิกัดศุลกากร และมูลค่าสำหรับการส่งออก ฝั่งขาเข้าของฟิลิปปินส์ ตัวแทนออกของที่ได้รับการรับรองของผู้รับปลายทางมีหน้าที่ตามกฎระเบียบในการยื่นใบขนขาเข้าต่อ Bureau of Customs และชำระอากรและภาษีที่เกี่ยวข้องตามพิกัดและมูลค่าของฝั่งนั้น เนื่องจากทั้งสองเป็นกระบวนการอิสระต่อกัน ความไม่สอดคล้องระหว่างใบขนขาออกกับใบขนขาเข้า เช่น มูลค่าไม่ตรงกัน หรือคำอธิบายสินค้าต่างกัน เป็นสาเหตุความล่าช้าที่พบได้บ่อย จึงควรตรวจสอบไขว้เอกสารก่อนยื่นเรื่องทั้งสองฝั่งให้รอบคอบ

การวางแผนและจองสินค้า

การจองสินค้าบนเส้นทางนี้เริ่มต้นจากการยืนยันรายละเอียดสำคัญกับผู้ซื้อหรือผู้รับปลายทาง ได้แก่ Incoterm ที่ตกลงกัน น้ำหนักและขนาดสินค้า (หรือ CBM สำหรับทางทะเล) ที่ตั้งจริงของผู้รับปลายทางภายในฟิลิปปินส์เพื่อเลือกท่าเรือหรือสนามบินที่ถูกต้อง และการขนส่งระหว่างเกาะที่อาจจำเป็นหลังจากสินค้าถึงแล้ว จากนั้นฟอร์เวิร์ดเดอร์สามารถเปรียบเทียบตัวเลือกผู้ขนส่ง แนะนำ FCL, LCL หรือทางอากาศตามปริมาณและความเร่งด่วน และยืนยันเอกสารและใบอนุญาตที่จำเป็นสำหรับสินค้าประเภทนั้นโดยเฉพาะ

เนื่องจากภูมิศาสตร์ของฟิลิปปินส์ทำให้ปลายทางจริงของสินค้าอาจอยู่ห่างจากท่าเรือหรือสนามบินที่สินค้าเข้าถึงหลายเกาะ การยืนยันการขนส่งต่อนี้ตั้งแต่เนิ่น ๆ รวมถึงใครเป็นผู้จัดการและชำระค่าใช้จ่ายส่วนนี้ตาม Incoterm ที่ตกลงกัน ช่วยหลีกเลี่ยงช่องว่างด้านความรับผิดชอบเมื่อสินค้าถึงฟิลิปปินส์แล้ว

ควรพิจารณาทำประกันภัยสินค้าแยกต่างหากจาก Incoterm เพราะ Incoterm เพียงกำหนดจุดที่ความเสี่ยงต่อการสูญหายหรือเสียหายของสินค้าโอนจากผู้ขายไปยังผู้ซื้อเท่านั้น ไม่ได้ช่วยชดใช้ความเสียหายหากตู้สินค้าเสียหายระหว่างขนส่งหรือตกทะเล ผู้ส่งสินค้าจำนวนมากจึงยังคงทำประกันภัยสินค้าทางทะเลเพื่อคุ้มครองความเสี่ยงนี้ ไม่ว่าจะใช้ Incoterm แบบใดก็ตาม การบรรจุภัณฑ์ก็เป็นอีกเรื่องที่ควรใส่ใจบนเส้นทางนี้ เพราะสินค้าที่ขนส่งทางทะเลระหว่างไทยกับฟิลิปปินส์อาจต้องเผชิญกับความชื้นเป็นเวลาหลายวัน ทั้งที่ท่าเรือต้นทางก่อนบรรทุกและภายในตู้คอนเทนเนอร์ระหว่างการเดินทาง สินค้าที่ไวต่อความชื้น เช่น อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ อาหารบรรจุหีบห่อ และสิ่งทอ จึงได้ประโยชน์จากบรรจุภัณฑ์กันความชื้น ซองสารดูดความชื้น หรือแผ่นซับในตู้คอนเทนเนอร์ มากกว่าใช้กล่องกระดาษมาตรฐานเพียงอย่างเดียว เรื่องนี้สำคัญยิ่งขึ้นสำหรับสินค้าแบบ LCL ที่อาจถูกขนย้ายและจัดเรียงใหม่หลายครั้งระหว่างกระบวนการรวมและแยกสินค้า มากกว่าตู้ FCL ที่ผนึกและเดินทางโดยไม่ถูกแตะต้องตั้งแต่ต้นทางถึงปลายทาง

ปัญหาที่พบบ่อยเฉพาะเส้นทางนี้

มีปัญหาบางอย่างที่เกิดขึ้นซ้ำ ๆ บนเส้นทางไทย-ฟิลิปปินส์โดยเฉพาะ ผู้ส่งสินค้าบางรายสันนิษฐานว่าท่าเรือหรือสนามบินที่สินค้าเข้าถึงคือจุดหมายสุดท้าย แต่พบว่าผู้ซื้อจริง ๆ อยู่บนเกาะอื่น ต้องใช้เรือระหว่างเกาะหรือเที่ยวบินภายในประเทศที่ไม่ได้ตั้งงบหรือวางแผนไว้ บางรายสันนิษฐานว่าการเป็นสมาชิกอาเซียนเพียงอย่างเดียวรับประกันการยกเว้นภาษีโดยไม่ตรวจสอบว่าสินค้าประเภทนั้นเข้าเงื่อนไขกฎถิ่นกำเนิดสินค้าของ ATIGA จริงหรือไม่ จนพบว่าคำขอใช้สิทธิ์ Form D ถูกปฏิเสธหรือสินค้าถูกประเมินในอัตรามาตรฐานแทน

ปัญหาที่สามที่พบบ่อยคือการประเมินบทบาทของตัวแทนออกของฟิลิปปินส์ต่ำเกินไป เนื่องจากกฎระเบียบของฟิลิปปินส์กำหนดให้ต้องมีตัวแทนออกของที่ได้รับการรับรองเป็นผู้ยื่นใบขนขาเข้า สินค้าที่ยังไม่มีการจัดเตรียมตัวแทนออกของไว้ล่วงหน้าฝั่งผู้รับปลายทางอาจต้องรอที่ท่าเรือจนกว่าจะจัดการเรื่องนี้ได้ ทำให้เกิดความล่าช้าที่หลีกเลี่ยงได้